Waarom de herindeling?



Februari 2017

De Raad van de gemeente Haaren heeft zelf besloten te gaan herindelen, dat wil zeggen: de gemeente wordt opgesplitst.
De vraag waarom Haaren opgesplitst dient te worden is te beantwoorden zonder daarbij te vervallen in argumenten als "ik drink nu eenmaal liever koffie in Oisterwijk dan in Boxtel".

Welke motieven heeft Progressief 96 dan wel?

De gemeente Haaren heeft een gemeentelijke organisatie die er financieel niet slecht voorstaat en de ambtenaren doen hun uiterste best. Ook het bestuur van de gemeente Haaren bestaat uit mensen die zich volledig inzetten voor de gemeenschap. Maar... Het gaat niet meer om de kleine wereld waarin wij denken te leven. Haaren maakt onderdeel uit van een groot omringend gebied, of we dat nou leuk vinden of niet. Steeds meer en omvangrijker taken worden door het Rijk op het bord van de gemeenten geschoven. Daar is hoe je het ook wendt of keert een ambtenarenapparaat voor nodig dat kwalitatief en kwantitatief een goede dienstverlening aan onze Haarense inwoners waarborgt. Iedereen wil toch snel en goed geholpen worden! Daar is de overheid immers voor. Gaat de eigenheid van de dorpen dan niet verloren? Geen sprake van. Die eigenheid hebben de dorpen al sinds mensenheugenis en die gaat niet verloren door een andere gemeentelijke organisatie. "Maar de aanspreekbaarheid van raadsleden en wethouders wordt minder", hoor ik u zeggen. Gek eigenlijk. Want Haaren verschilt in niets meer van willekeurig welke andere gemeente. Bij de herindeling van 1995/1996 werd hoofdzakelijk het getalscriterium gehanteerd. Dorpen en steden moesten groter worden en qua inwonertal boven een ondergrens zitten.

Maar er waren in vergelijking met de huidige situatie naast overeenkomsten ook grote verschillen. In beide gevallen werd er een rapport geproduceerd; toen door de heer Schampers en nu door de heer Augusteijn. In beide gevallen stond er nauwelijks iets in. Dat was geen enkel probleem. De noodzaak tot herindeling zowel in 1996 als nu werd immers onderbouwd in stapels rapporten van deskundigen. Maar de verschillen met toen zijn ook evident. Toen bestonden er Stadgewesten die taken die tussen de wal en het schip vielen, nl. de bevoegdheden van de Provincie en de Gemeente, behartigden. De samenstelling van die stadsgewesten bestond uit raadsleden. Dat was niet ideaal maar het was een toonbeeld van democratie in vergelijking met de huidige situatie, waar mensen over talloze gemeenschappelijke regelingen beslissen in een volstrekt onbekend gezelschap. Let wel; het betreft ook Haarense zaken. Niemand is in die constructie verantwoordelijk en dus aanspreekbaar. Dat geldt uiteraard eveneens voor de financiën. De Haarense Raad kan bij wel erg hoge bedragen voor twijfelachtige diensten hoog of laag springen maar Haaren heeft zich er maar bij neer te leggen. Concrete voorbeelden? Denk eens aan Agrifood of aan de reeds genoemde omgevingsdienst.

Verreweg het grootste verschil met 1996 zit in het feit dat toen de besluitvorming in de Kamer plaatsvond. Iedereen wist dat bij meerderheid van stemmen in Den Haag de beslissing was gevallen. Deze keer gaf de Haarense Raad door druk vanuit de bevolking en niet te vergeten het rapport WagenaarHoes aan dat ze tot herindeling en opsplitsing bereid was, zonder daarbij een datum te noemen. Natuurlijk werd daardoor het eigen besluit volkomen ontkracht en het was volgens Progressief 96 dan ook terecht dat de Provincie ingreep.

De heer Augusteijn kreeg tot taak na overleg met betrokkenen een definitieve datum vast te stellen. Omringende gemeenten heten onze 4 dorpen met nadruk van harte welkom en dringen evenals de Provincie aan op spoed. Terecht. Zij moeten enige zekerheid hebben voor hun beleid op middellange termijn.

Wat zeker ook belangrijk is: Voordat we eisen aan omringende gemeenten gaan stellen, is het verstandig Haaren zelf toekomstbestendig en bestuurskrachtig te maken. Daar zijn Raad en College namelijk bij de laatste verkiezingen voor ingehuurd. Er is dus nog heel veel werk aan de winkel, met name nu dat financieel mogelijk blijkt te zijn. Bovendien is dat vruchtbaarder dan wild om je heen te slaan naar de Provincie, de heer Augusteijn, de Werkgroep Toekomst Haaren en niet te vergeten Progressief'96.





Februari 2017

In het bovenbeschreven deel kon u lezen over de verhoudingen en de geschiedenis van de herindeling. Ook is verklaard waarom gemeenschappelijke regelingen de rol van gemeenteraadsleden in een ander daglicht zetten en hoe het kan dat de algemene dienstverlening, ondanks de inzet van prima ambtenaren, tóch hapert. Hieronder volgen nog andere redenen waarom Haaren moet worden opgesplitst. Het gaat om de gemeenten om ons heen en het sterk veranderende toneel waar Haaren deel van uitmaakt. Het gaat om de invloed die een 'regiogemeente' wil uitoefenen aan vergadertafels om serieus te worden genomen. Haaren wordt omringd door gemeenten die naar ons kijken. Die gemeenten willen dat ze de dorpen waaruit Haaren bestaat kunnen 'invoegen' opdat zij groter worden, meer invloed kunnen hebben. Invloed op bestuur dat boven ons allen de grotere koek te verdelen heeft. Nee, daar gaat de eigenheid van uw dorp niet aan verloren en nee, de lijntjes worden niet langer. De oplossing tot het hebben van invloed vanuit het dorp wordt alleen anders. Maar daarover later, in deel 3, meer. Deze zogenaamde 'regiogemeenten', die Helvoirt, Haaren, Esch en Biezenmortel er graag bij hebben, doen dat met het beoogde effect om:

  • veel sneller over grote vraagstukken te kunnen besluiten,
  • eerder, en meer, mensen te kunnen inzetten die dit soort dingen kunnen onderzoeken en uitvoeren (ambtenaren),
  • meer financiële armslag te hebben om processen in alle gemeentelijke trajecten beter te kunnen uitvoeren; zoals de bijhorende adviezen, de communicatie, de besluitvorming. Inmiddels zijn die omringende gemeenten druk aan het corresponderen over de situatie met Haaren. Zo wil de gemeente Boxtel gaan investeren in het herstructureren van, bijvoorbeeld, haar sociale diensten en die vraagt zich af of het dorp Esch op korte termijn erbij komt of toch maar niet. Dat willen zij NU weten, zij staan NU voor die opgave.
"Moeten we dan niet meteen met zijn alleen naar Den Bosch!" Hoor ik mensen wel eens zeggen. "Of naar Tilburg!"

Neen!

Bij het opschalen naar zulke grote stadsgebieden moet u denken aan ongeveer twintig jaar. Het is een stappenproces, daar heeft geduld alles mee te maken. Mensen zouden beter niet iets gaan bedenken dat eigenlijk te ver weg ligt. Ondertussen wordt er in de raad van Haaren en het college beweerd dat de omliggende gemeenten nog niet klaar zijn voor de opname van de dorpen. Dat zou het onderzoeksrapport hebben uitgewezen. Het blijkt niet te kloppen. De gemeente Haaren kan doen of dit allemaal veel vragen oproept en suggereren dat omringende gemeenten misschien hun zaken niet op orde hebben, maar ze kan beter eens kijken naar wat er werkelijk aan de hand is:

  • Een groot deel van de gemeentelijke taken worden uitgevoerd in Boxtel. 40% van het geld gaat al daarheen. Ongeveer 30% van het totaal aan manuren wordt daar besteed aan werk voor de gemeente Haaren.
  • Het onderzoeksrapport geeft onderzoeksresultaten die niet relevant blijken, zo haalde de Gedeputeerde Mw. Spierings duidelijke voorbeelden aan tijdens haar bezoek aan Haaren.
  • Tilburg met meer dan 200.000 inwoners zit al bij 'de Grote 5': een slagvaardige overlegtafel.
  • Oss wil graag boven de 100.000 inwoners komen met 23 dorpskernen, de herindelingen gaan daar goed!
  • Meierijstad (Veghel, Schijndel, Sint-Oedenrode) telt 79.500 inwoners en heeft de invloed die wij ook willen!
  • We zitten, zoals in deel 1 werd uitgelegd, samen met veel andere gemeenten in gemeenschappelijke regelingen; dat zijn samenwerkingsverbanden waar enkele tot meer dan 40 gemeenten samen zaken door laten uitvoeren. Denk aan de GGD, het consultatiebureau maar ook ambulancevervoer, het naar werk begeleiden van mensen met een bijstandsuitkering en mensen met een arbeidshandicap of het verwerken van omgevingsvergunningen.
Naast ontevreden burgers die zich in de afgelopen jaren meldden bij de provincie zijn er inmiddels dus ook omringende gemeenten die ongeduldig staan te trappelen om duidelijkheid. Het liefst willen ze nu weten hoe het met Haaren verder gaat. Het liefst zien ze Haaren opsplitsen op 1 januari 2019.

Ja, u leest het goed. Zij willen niet nóg een verkiezingsperiode (2018) ertussen hebben die de zaak verder vertraagt, zij zouden dan uitgestelde verkiezingen willen zodat zaken sneller dóór kunnen. Voorbeeld? Gemeente Vught is er klaar voor.
Zij hebben de kwesties rondom N65 en het spoor al in goede banen geleid. Vught wil graag weten hoe het verder gaat met Haaren en vraagt daar ook om.

De datum van opsplitsing die de provincie voorstelt is 1 januari 2020.






Maart 2017

Eerder in dit stuk las u over de invloed van de regiogemeenten, de veranderende rol van het gemeenteraadslid, de capaciteit van het ambtenarenapparaat en de geschiedenis van de Haarense herindeling.

U kunt zich afvragen of we moeten klagen, en of de genoemde zaken uit deel 1 en 2 nu werkelijk zo tastbaar zijn voor de gemiddelde bewoner van onze gemeente. "We hebben het toch goed?" hoor je dan wel eens, en ook: "We staan er als gemeente financieel toch prima voor?"
Vooruit, ik zal het wat dichter bij het alledaagse leggen: De basisvoorzieningen in de dorpen zijn er. Dat is ontegenzeggelijk. Er blijft zelfs wat geld over. Maar weet u ook wat er allemaal níet is? Niet wordt uitgevoerd? Weet u ook over welke voorzieningen andere gemeenten wél beschikken en waar in Haaren gé:én plaats voor is?

Neem de bibliotheek als voorbeeld: Oisterwijk heeft alleen dáárvoor al een activiteitensubsidie van 579.000 euro. Dat gaat verder dan één boekenkast en betreft een totaalaanbod waarmee mensen in staat worden gesteld echt aan zichzelf te werken, zich te ontplooien. Zo ontwikkelen bibliotheken in omliggende gemeenten activiteiten en lezingen. Voor ouderen zijn er speciale projecten met grootletter- en luisterboeken, maar ook lezingen over o.a. mantelzorg en dementie. Er is een speciaal aanbod voor ouders met kleine kinderen en er zijn programma's voor de verbetering van de taalontwikkeling, in het bijzonder voor mensen met een taalachterstand of die het financieel wat moeilijker hebben. Voor scholen zijn er diverse pakketten van algemene en culturele ontwikkeling in de aanbieding, maar Haaren neemt niet deel aan al deze ontwikkelingen.

Op het gebied van cultuur heeft Oisterwijk bijvoorbeeld aan activiteitsubsidies al bijna een miljoen euro te besteden. In Boxtel is er een laagdrempelige culturele infrastructuur met een aantrekkelijke vorm van muziekonderwijs. In Haaren is dat er niet, er is niet eens beleid! Eigenlijk hoef ik het u niet te vertellen: Vught heeft een Speeldoos, Oisterwijk een Tiliander, in Boxtel is er een theater- en filmpodium, er is daar zelfs een groot circusevenement. Ze hebben allemaal een zwembad jawel, — een zwembad — en soms wel 2! Leuk voor kinderen ook, want hoe zit het ook alweer met zwemles? Ooit kreeg ik zwemles via school in de goede jaren zeventig. Verdwenen? In Haaren ja, maar elders natuurlijk niet; leerlingen die in Boxtel en Tilburg wonen en in groep 5 van de basisschool nog niet het A-diploma hebben gehaald worden in staat gesteld dit alsnog te behalen. Wanneer dit niet lukt, krijgen ze het jaar daarop de kans het opnieuw te proberen. En noem leren zwemmen maar eens onbelangrijk...

En we gaan verder: in Haaren ontbreekt het aan visie, beleid en kracht op het gebied van openbare ruimte.
Er kan zoveel meer gedaan worden dat bijdraagt aan de gemeenschap. In Schijndel is jaren geleden voor ongeveer 50.000 euro geïnvesteerd in een skatepark.

Dat was, naar eigen zeggen, de beste investering die Schijndel kon doen: de jeugd is altijd dáár te vinden. Als gemeente kan men van daaruit laagdrempelig het gesprek met de jongeren aangaan over drugs en alcohol, maar ook een aanknoping vinden voor het aanpakken van andere problemen. In Helvoirt is dat ene lang bevochten 'skaterampje' kapot gegaan en afgevoerd... vervanging zit er niet in. Het is inmiddels bekend dat de Helvoirtse jeugd niet onbekend is met drugsgebruik en dat ons wat te doen staat…

Haaren investeert niet in dit soort voorzieningen en mogelijkheden. Het voert liever bepaalde zaken niet uit, ontwikkelt gemakshalve géén beleid. Het zit namelijk zo: we voeren jaarlijks een aantal taken niet uit die eigenlijk wel gepland staan, en we hebben geen geld om ambtenaren aan te nemen die uitvoerend zijn op het gebied van welzijn, cultuur, onderwijs en economie maar ook Wmo en Werkgelegenheid. Hierdoor zijn we in een vicieuze cirkel terecht gekomen: we hebben géééén geld voor het meerjarig uitvoeren van beleid, dus ontwikkelen we bepaald beleid maar niet. We doen dan het minimale, of het meest noodzakelijke en 'houden geld over...'

Het ziet er van de buitenkant redelijk uit maar je doet inwoners tekort op het gebied van zorg en ondersteuning. Een begroting sluitend houden en geld overhouden is niet zo’n grote verdienste als het voortkomt uit 'schrappen op z'n Haarens'. Hierboven staan zomaar wat voorbeelden...

In een notendop:

Er is simpelweg geen geld om de koppeling te maken tussen wat je wilt bereiken in zorg, ontwikkeling en gemeenschapszin en hoe je daar bijvoorbeeld de bestaande verenigingen, gemeenschapshuizen, clubs e.d. bij kunt betrekken. Omringende gemeenten zien dat ook; ze merken dat inwoners uit Haaren zijn aangewezen op voorzieningen die zij wél hebben.

Al jaren. Vandaar dat zij hun hand nu uitsteken.
Zelfstandigheid kan niet het ultieme doel zijn van een gemeente. Het biedt op zichzelf geen meerwaarde. Wat bovenaan moet staan is goede zorg, werk en ontwikkeling voor u en voor de rest van de gemeenschap, de kwetsbaren, de jeugd, de ouderen. Ook zorg voor een goede leefomgeving is heel belangrijk... Dat is wat een gemeente moet bieden!

De lijnen die nodig zijn om als inwoner invloed uit te oefenen zijn niet in beton gegoten; die zijn in de toekomst anders te trekken. U moet dan denken aan een dorpsraad of een bestuursraad per dorp. In die raad zitten dan vertegenwoordigers van de grotere dorpsorganen: de ondernemersvereniging, de school, de voetbalclub, het gemeenschapshuis, de supermarkt, het ouderenzorgcentrum, de innovatieclubjes (denk aan initiatieven als DEH e.d.) en vele, vele anderen. Dorpsraden moeten secuur worden begeleid en getraind in het vertegenwoordigen van de dorpse noden. In het algemeen worden ze als een welkome aanvulling gezien door gemeentebesturen en kunnen er vruchtbare samenwerkingsverbanden ontstaan.

Zij staan ín het dorp en zijn er vóór het dorp. In dorpen als Helvoirt en Biezenmortel zijn in het verleden al pogingen ondernomen een dorpsraad op te richten, maar dit was toen te vroeg. De Haarense gemeentebestuurders hebben nooit écht goed kunnen omgaan met initiatieven van 'onderaf', vanuit de mensen zelf. Echter, de omliggende en groter samengestelde gemeenten hebben wel dorpsraden en daar werkt het erg goed. Als inwoner weet je bij wie je moet zijn.

Met het herindelen van de gemeente Haaren kun je als dorpsbewoner JUIST weer meepraten over je eigen omgeving, in plaats van je hoop te moeten vestigen op raadsleden die hun tijd aan andere zaken moeten besteden, zonder echt het verschil te kunnen maken. Zonder wethouders die krampachtig vasthouden aan bezuinigingen en geen beleid laten ontwerpen. Bij Progressief'96 zagen wij dit al lang. We hopen dat u het inmiddels ook ziet.


Brecht Gerritse — Progressief'96

© 2017 Mediaontwerp.nl